હિન્દ ન્યુઝ, ગાંધીનગર
દર વર્ષે ૩ માર્ચના રોજ સમગ્ર વિશ્વમાં ‘વિશ્વ શ્રવણ દિવસ’ ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસની ઉજવણીનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય લોકોમાં કાનની સંભાળ અને બહેરાશ નિવારણ પ્રત્યે જાગૃતિ લાવવાનો છે. વર્ષ ૨૦૨૬માં પણ આ દિવસ એક વિશેષ થીમ સાથે ઉજવાઈ રહ્યો છે, જે આપણને સમજાવે છે કે સાંભળવાની ક્ષમતા એ કુદરતની અનમોલ ભેટ છે.
આજના સમયમાં હેડફોનનો વધુ પડતો વપરાશ, ઘોંઘાટિયું પ્રદૂષણ અને જીવનશૈલીના કારણે સાંભળવાની શક્તિ નબળી પડવાના કિસ્સાઓ વધી રહ્યા છે. ૨૦૨૬નો આ દિવસ મુખ્યત્વે “વહેલું નિદાન અને સુરક્ષિત શ્રવણ” પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે. વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા (WHO) દ્વારા વર્ષ ૨૦૨૬ માટેની થીમ “સમુદાયથી વર્ગખંડો સુધી: બધા બાળકો માટે શ્રવણ સંભાળ નિશ્ચિત કરવામાં આવી છે. આ થીમનો હેતુ સમાજથી વર્ગખંડમાં બાળકોની સાંભળવાની ક્ષમતાની કાળજી લેવા તથા શ્રવણશક્તિ ગુમાવનાર બાળકો પ્રત્યેના સામાજિક પૂર્વગ્રહો દૂર કરવાનો અને ટેકનોલોજી દ્વારા તેમને મુખ્ય પ્રવાહમાં લાવવાનો છે.
આ વર્ષે વિશ્વ સ્તરે ત્રણ મુખ્ય પરિમાણ (૧) નવજાત શિશુઓથી લઈને શાળા જતાં બાળકો તથા વૃદ્ધો સુધી સૌનું શ્રવણ પરીક્ષણ,(૨) સાંભળવાની ક્ષમતા ઓછી હોય તેવા લોકોને રોજગારી અને શિક્ષણમાં સમાન તકો અને (૩)મોટેથી વગાડવામાં આવતા લાઉડસ્પીકર અને ડીજે (DJ) ના કારણે થતા કાયમી નુકસાન વિશે લોકોને જાગૃત કરવા પર કામ કરવામાં આવી રહ્યું છે.
ગુજરાત સરકાર દ્વારા આ અંગે આગોતરા પગલાં તરીકે ગાંધીનગર જિલ્લામાં બાળકોમાં શ્રવણશક્તિની તકેદારી હેતુ શાળા આરોગ્ય તપાસણી કાર્યક્રમ અંતર્ગત બાળકો માટે નિ:શુલ્ક શ્રવણશક્તિ તપાસણી કરવામાં આવી રહી છે.
ગાંધીનગરમાં આવેલી વિવિધ સરકારી હોસ્પિટલોમાં હવે અત્યાધુનિક ‘કોકલિયર ઈમ્પ્લાન્ટ’ (Cochlear Implant) સુવિધા ઉપલબ્ધ છે, જે જન્મજાત બહેરાશ ધરાવતા બાળકો માટે આશીર્વાદરૂપ સાબિત થઈ રહી છે.ગાંધીનગર જેવા વિકસતા શહેરમાં ટ્રાફિક અને બાંધકામનો અવાજ વધુ હોય છે. આ સમયે નાગરિક તરીકે આપણે જાહેર સ્થળોએ બિનજરૂરી હોર્ન વગાડવાનું ટાળવું જોઈએ. વૃક્ષો કુદરતી ‘નોઈઝ એબ્સોર્બર’ (અવાજ શોષક) તરીકે કામ કરે છે ત્યારે ઘરની આસપાસ વધુ વૃક્ષો વાવી શકાય.
શ્રવણશક્તિને સુરક્ષિત રાખવા જો આપણે થોડી સાવચેતી રાખીએ, તો બહેરાશના જોખમને ઘટાડી શકાય છે. આ માટે સંગીત સાંભળતી વખતે વોલ્યુમ ૬૦% થી ઓછું રાખવાનો પ્રયત્ન કરો.ઈયરબડ્સનો મર્યાદિત ઉપયોગ કરવો. કાન સાફ કરવા માટે પીન, પેન્સિલ કે કોઈ અણીદાર વસ્તુનો ઉપયોગ ક્યારેય ન કરવો. જો તમને એવું લાગે કે તમારે સામેની વ્યક્તિને વારંવાર પૂછવું પડે છે અથવા ટીવીનો અવાજ વધુ રાખવો પડે છે, તો તરત જ ઓડિયોલોજિસ્ટની સલાહ લેવી જોઈએ.
આપણી સાંભળવાની શક્તિ માત્ર વાતચીત માટે જ નહીં, પણ સામાજિક સંબંધો અને સુરક્ષા માટે પણ જરૂરી છે. જ્યારે કોઈ વ્યક્તિ ઓછું સાંભળતી હોય ત્યારે તે ધીમે-ધીમે એકલતા અનુભવવા લાગે છે. આધુનિક ટેકનોલોજી અને હિઅરિંગ એડ્સ (Hearing Aids) ની મદદથી હવે કોઈપણ વ્યક્તિ ફરીથી સામાન્ય જીવન જીવી શકે છે.
“વિશ્વ શ્રવણ દિવસ ૨૦૨૬” આપણને યાદ અપાવે છે કે આપણે આપણા કાનની કાળજી લેવામાં આળસ ન કરવી જોઈએ. સાંભળવાની સમસ્યાને શરમનો વિષય ન બનાવતા, તેને યોગ્ય સારવાર દ્વારા ઉકેલવી જોઈએ.યાદ રાખો, જો તમે આજે તમારા કાનનું ધ્યાન રાખશો, તો જ કાલે દુનિયાનો મધુર અવાજ સાંભળી શકશો.
