હિન્દ ન્યુઝ, અમદાવાદ
ગ્રાહક બાબતો, ખાદ્ય અને જાહેર વિતરણ મંત્રાલયના ગ્રાહક બાબતોના વિભાગે, ભારતના લીગલ મેટ્રોલોજી ઇકોસિસ્ટમને વધુ મજબૂત કરવા અને વજન અને માપ માટે દેશના ચકાસણી ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરનો વિસ્તાર કરવા માટે લીગલ મેટ્રોલોજી (સરકારી માન્ય ટેસ્ટ સેન્ટર) નિયમો, 2013 માં સુધારો કર્યો છે.
GATC ફ્રેમવર્ક હેઠળ પાંચ નવી ઈંધણ વિતરણ પ્રણાલીઓ લાવવામાં આવી
આ સુધારાની એક મુખ્ય વિશેષતા સરકારી માન્ય ટેસ્ટ સેન્ટર્સ (GATCs)ના વ્યાપનો વિસ્તાર કરવાની છે, જેમાં વધારાની ઈંધણ વિતરણ પ્રણાલીઓની ચકાસણી અને પુનઃ-ચકાસણીનો સમાવેશ થાય છે. આ પગલાથી ચકાસણી સેવાઓની ઉપલબ્ધતા વધશે, કાર્યક્ષમતામાં સુધારો થશે અને દેશભરમાં સ્વચ્છ ઈંધણને વધુ પ્રમાણમાં અપનાવવામાં મદદ મળશે તેવી અપેક્ષા છે.
સુધારેલા નિયમો હેઠળ, ડિસ્પેન્સિંગ સિસ્ટમ્સની નીચેની પાંચ શ્રેણીઓને સાધનોની યાદીમાં ઉમેરવામાં આવી છે જે GATCs દ્વારા ચકાસી શકાય છે:
પેટ્રોલ/ડીઝલ ડિસ્પેન્સર્સ
સીએનજી (CNG) ડિસ્પેન્સર્સ
એલપીજી (LPG) ડિસ્પેન્સર્સ
એલએનજી (LNG) ડિસ્પેન્સર્સ
હાઇડ્રોજન ડિસ્પેન્સર્સ
આ સાધનોના સમાવેશ સાથે, સરકારી માન્ય ટેસ્ટ સેન્ટર્સ હવે લીગલ મેટ્રોલોજી ફ્રેમવર્ક હેઠળ વજન અને માપની કુલ 23 શ્રેણીઓની ચકાસણી અને પુનઃ-ચકાસણી હાથ ધરી શકે છે.
સ્વચ્છ ઈંધણ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને સમર્થન
GATC ફ્રેમવર્ક હેઠળ સીએનજી (CNG), એલએનજી (LNG) અને હાઇડ્રોજન ડિસ્પેન્સર્સનો સમાવેશ એવા સમયે થયો છે જ્યારે દેશભરમાં સ્વચ્છ ઈંધણનો ઉપયોગ વધી રહ્યો છે. આ પગલું સચોટ ઈંધણ વિતરણ અને વ્યવહારોમાં વધુ પારદર્શિતા સુનિશ્ચિત કરવામાં મદદ કરશે.
ચકાસણી ક્ષમતાનો વિસ્તાર કરવો
સરકારી માન્ય ટેસ્ટ સેન્ટર્સ (GATCs) એ લીગલ મેટ્રોલોજી એક્ટ અને નિયમો હેઠળ નિર્દિષ્ટ વજન અને માપની ચકાસણી અને પુનઃ-ચકાસણી હાથ ધરવા માટે જરૂરી ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને તકનીકી કુશળતા ધરાવતી માન્ય સુવિધાઓ છે. લાયક ખાનગી પ્રયોગશાળાઓ અને ઉદ્યોગોને સામેલ કરીને, GATC ફ્રેમવર્ક દેશની ચકાસણી ક્ષમતા વધારવા અને ચકાસણી સેવાઓની પહોંચ સુધારવામાં મદદ કરે છે.
વધુ સુગમતા અને ઝડપી પ્રક્રિયા
આ સુધારાઓ રાજ્ય સરકારોને તેમના સંબંધિત નિયમો હેઠળ GATCs દ્વારા ચકાસણી માટે વજન અને માપની વધારાની શ્રેણીઓ અધિસૂચિત કરવાની સત્તા આપે છે. આનાથી સ્થાનિક જરૂરિયાતોને આધારે ચકાસણી સેવાઓનો વિસ્તાર કરવામાં મદદ મળશે. વહીવટી કાર્યક્ષમતામાં સુધારો કરવા માટે, સંયુક્ત સચિવ (જોઇન્ટ સેક્રેટરી) અને તેથી ઉપરના રેન્કના અધિકારીઓને પણ નિયમોની સંબંધિત જોગવાઈઓ હેઠળ સત્તાઓનો ઉપયોગ કરવા માટે અધિકૃત કરવામાં આવ્યા છે, જેથી મંજૂરીઓ અને સંબંધિત બાબતોની ઝડપી પ્રક્રિયા સક્ષમ બની શકે.
ચકાસણી ફી અધિસૂચિત કરવામાં આવી
સુધારેલા નિયમો હેઠળ, પેટ્રોલ અને ડીઝલ ડિસ્પેન્સર્સ માટે ચકાસણી ફી પ્રતિ નોઝલ ₹5,000 નક્કી કરવામાં આવી છે, જ્યારે સીએનજી (CNG), એલપીજી (LPG), એલએનજી (LNG) અને હાઇડ્રોજન ડિસ્પેન્સર્સ માટે ફી પ્રતિ નોઝલ ₹10,000 નક્કી કરવામાં આવી છે.
સરકારી માન્ય ટેસ્ટ સેન્ટર્સ (GATCs) દેશભરમાં વજન અને માપનના સાધનો માટે સમયસર અને વિશ્વસનીય ચકાસણી સેવાઓ પૂરી પાડવામાં પહેલેથી જ મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી રહ્યા છે. GATCs ના વિસ્તૃત વ્યાપથી ભારતના ચકાસણી ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને વધુ મજબૂત બનાવવાની, સેવા વિતરણમાં સુધારો કરવાની અને વિલંબ ઘટાડવાની અપેક્ષા છે.
આ સુધારાઓ રાજ્યના લીગલ મેટ્રોલોજી વિભાગોને નિરીક્ષણ, અમલીકરણ અને ગ્રાહક ફરિયાદ નિવારણ પર વધુ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવા માટે સક્ષમ બનાવશે. આ પહેલ સરકારના ટેક્નોલોજી-આધારિત શાસન, વ્યાપારી પદ્ધતિઓમાં પારદર્શિતા અને આત્મનિર્ભર ભારતના વિઝનને સમર્થન આપે છે, જ્યારે વૈશ્વિક શ્રેષ્ઠ પદ્ધતિઓ અને ઇન્ટરનેશનલ ઓર્ગેનાઇઝેશન ઓફ લીગલ મેટ્રોલોજી (OIML) ની ભલામણોને અનુરૂપ ભારતની મેટ્રોલોજી પ્રણાલીને મજબૂત બનાવે છે.
GATCs દ્વારા ચકાસી શકાય તેવી વજન અને માપની શ્રેણીઓ
હાલની શ્રેણીઓ (18)
વોટર મીટર
સ્ફિગ્મોમેનોમીટર (બ્લડ પ્રેશર માપવાનું સાધન)
ક્લિનિકલ થર્મોમીટર
ઓટોમેટિક રેલવે વેબ્રિજિસ
ટેપ મેઝર્સ (માપપટ્ટી)
એક્યુરેસી ક્લાસ III ના નોન-ઓટોમેટિક વેઇંગ ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટ્સ (150 kg સુધી)
એક્યુરેસી ક્લાસ IIII ના નોન-ઓટોમેટિક વેઇંગ ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટ્સ
લોડ સેલ
બીમ સ્કેલ (ત્રાજવું)
કાઉન્ટર મશીન
વજન (તમામ શ્રેણીઓ)
ગેસ મીટર
ઊર્જા મીટર (એનર્જી મીટર)
મોઇશ્ચર મીટર (ભેજ માપક)
વ્હીકલ સ્પીડ મીટર
બ્રેથ એનાલાઇઝર
મલ્ટી-ડાયમેન્શનલ મેઝરિંગ ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટ
ફ્લો મીટર
નવી ઉમેરાયેલી શ્રેણીઓ (5)
પેટ્રોલ/ડીઝલ ડિસ્પેન્સર
સીએનજી (CNG) ડિસ્પેન્સર
એલપીજી (LPG) ડિસ્પેન્સર
એલએનજી (LNG) ડિસ્પેન્સર
હાઇડ્રોજન ડિસ્પેન્સર
